Nuta Berliner
Biografia
Nuta Berliner urodził się 2 marca 1899 roku w Radzyminie w rodzinie rabinackiej. Był rabinem, nauczycielem i wydawcą książek żydowskich, działającym głównie w Łodzi. W 1924 roku założył wydawnictwo „Jeszurun”, które opracowywało i wydawało książki dla religijnej młodzieży żydowskiej, przedstawiające bieżące problemy w kontekście nauk zawartych w Torze.
Jego inicjatywa utworzenia seminarium dla żydowskich nauczycieli ortodoksyjnych nie została zrealizowana ze względu na niechęć środowisk żydowskich, które widziały w tym przedsięwzięciu działanie sprzeczne z Halachą. Mimo to, w 1929 roku z rekomendacji rabina Aleksandra Friedmana objął stanowisko dyrektora pierwszej szkoły dla kobiet. Wkrótce powstała cała sieć szkół, kształcących ponad 100 tysięcy kobiet.
Wydawał podręczniki dla nauczycieli i wygłaszał odczyty w Seminarium Nauczycielskim w Krakowie. W 1930 roku został dyrektorem szkoły „Bejt Jakow” w Łodzi, całkowicie poświęcając się kształceniu kobiet i rozwijaniu tego ruchu w Polsce. Od 1937 roku mieszkał przy ulicy Stefana Żeromskiego 25.
Podczas okupacji hitlerowskiej trafił do getta łódzkiego, gdzie mieszkał przy ulicy Wróbla 5. Zimą 1940 roku, gdy Niemcy zamknęli szkoły w getcie, stworzył specjalny program nauczania dla dzieci działający bez wiedzy i zgody Niemców. Według Centrum Szymona Wiesenthala został wywieziony z getta łódzkiego podczas jego likwidacji w 1944 roku do Auschwitz-Birkenau, a stamtąd do innych obozów pracy. Na kilka tygodni przed wyzwoleniem zachorował i zmarł.